محمد مهدى ملايرى
346
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
غير از شيخ عادى به منصور حلّاج و شيخ عبد القادر گيلانى و حسن بصرى نيز اعتقاد دارند و گويند كه يزيدىهاى كنونى بيشتر از نسل شاگردان و پيروان شيخ عادى و بعضى از آنها نيز منسوب به يزيد و بعضى ديگر هم منسوب به حسن بصرى هستند . و اكنون خادم مقام شيخ عادى ، شيخ بزرگ آنها است كه همهء شيوخ در همه كارها رأى و مشورت او را مىخواهند و بسيار محترم و مورد تجليل است . پيشوايان و متصديان امور دينى يزيدىها بر چند طبقه هستند كه طبقات آنها تقريبا محفوظ است و افراد هيچ طبقهاى به طبقهء ديگر منتقل نمىشوند ؛ اوّل طبقهء امير شيخان است كه معتقدند كه از نسل يزيد بن معاويه و منسوب به بنى اميه پيش از اسلام مىباشند . امير شيخان را كه امير همهء يزيدىها است به نام خليفهء عصر و زمان مىخوانند و در جشنها و اعياد بزرگ كه علم طاووس را برمىافرازند ، اين امير را چنين دعا مىكنند : « دولت خليفهء عصر زمان دايم بى ، مذهبى و ان قايم بى » . امير در همهء امور يزيدىها چه امور دينى و چه دنيوى داراى قدرت مطلق مىباشد . ديگر طبقهء فقيران است . فقير در نزد يزيدىها مانند راهب است در نزد مسيحيان . اينها هميشه در خدمت شيخ عادى و به او منسوب هستند و تنها كار آنها اين است كه پيوسته به امور دين بپردازند و در امور دنيوى دخالتى ندارند ، شغل آنها دعا و نماز است و بچهها را هم بايد درس دين بياموزند و همچنين اطفال مردم بىچيز را رقص و دفزنى ياد بدهند . گويند شيخ عادى پيش از رحلتش به آنها وصيت كرده كه هميشه مطيع نمايندهاش يعنى امير شيخان باشند ، و اگر فقيرى مخالف فرايض دينى رفتار كند و يا بر خلاف امر امير شيخان كارى انجام دهد خرقهء او را مىكنند و ريشش را مىتراشند و از ميان خود مىرانند . سوم قوّالان هستند كه كار آنها خواندن مديحه و ادعيه و دف زدن در برابر مجسمهء طاووس و علمها است . اين دسته هم هميشه در نزديكى مقام شيخ عادى سكونت دارند و الان ( مقصود زمان تأليف كتاب است ) مقر آنها در دو ده بعشيقه و باحزانى است . بر هرقوّال بزرگ فرض است كه